Jak zapobiegać efektowi jo-jo po operacji bariatrycznej?

Porady żywieniowe

6 min na przeczytanie

Operacja bariatryczna skutecznie leczy chorobę otyłościową, ale wymaga też stałej troski o codzienne nawyki, aby uniknąć efektu jo-jo. Sprawdź, skąd najczęściej bierze się przyrost masy ciała po bariatrii i jak zmniejszyć jego ryzyko.

Na czym polega efekt jo-jo?

Efekt jo-jo to zjawisko charakteryzujące się utratą wagi, a następnie jej ponownym, zwykle gwałtownym, przyrostem. Masa ciała często wraca do poziomu wyjściowego sprzed redukcji, ale możliwe jest również jej przekroczenie i osiągnięcie jeszcze wyższej wagi. Niestety jest to bardzo poważny problem kliniczny. 

Cykliczne wahania masy ciała mogą:

  • powodować problemy hormonalne i metaboliczne;
  • zwiększać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i problemów z funkcjonowaniem wątroby;
  • wpływać negatywnie na samopoczucie pacjenta, nierzadko prowadząc do poczucia wstydu, frustracji i zniechęcenia.

W teorii efekt jo-jo może dotknąć każdą osobę, która podjęła próbę redukcji masy ciała. Jednak skala tego problemu jest szczególnie widoczna u osób podejmujących restrykcyjne diety odchudzające. Szacuje się, że w perspektywie 5 lat ponowny przyrost masy ciała dotyczy nawet 80–95% osób po konwencjonalnych interwencjach żywieniowych. Dlatego, jeśli zmiany w stylu życia nie przynoszą oczekiwanych efektów, warto rozważyć inne metody leczenia choroby otyłościowej.

Operacja bariatryczna a efekt jo-jo

Operacja bariatryczna to skuteczna metoda leczenia choroby otyłościowej, która zapewnia szybką, znaczną i trwałą redukcję masy ciała. Mimo to należy pamiętać, że nie jest to magiczne remedium eliminujące ryzyko efektu jo-jo. Choć ryzyko ponownego przyrostu masy ciała jest zdecydowanie niższe niż po standardowych dietach, nadal może się pojawić, zwłaszcza w perspektywie długoterminowej.

U pacjentów bariatrycznych najszybsze i największe spadki masy ciała obserwujemy w ciągu pierwszych 6-12 miesięcy po zabiegu, ponieważ operacja radykalnie zmienia fizjologię układu pokarmowego i gospodarkę hormonalną. 

  • Zmniejszenie objętości żołądka fizycznie utrudnia spożywanie dużych porcji, a to wymusza deficyt kaloryczny. 
  • Dodatkowo zmienia się produkcja niektórych hormonów. Dochodzi m.in. do spadku poziomu greliny, czyli hormonu głodu. 
  • To z kolei zmniejsza uczucie głodu, a zwiększa uczucie sytości, co również przekłada się na ograniczoną kaloryczność diety. Ryzyko efektu jo-jo w tym okresie jest bardzo niskie.

W perspektywie długoterminowej ryzyko ponownego wzrostu masy ciała rośnie. W jednej z analiz badań naukowych zaobserwowano, że:

  • 37% pacjentów po operacji RYGB (wyłączenie żołądkowo-jelitowe) doświadczyło znacznego przyrostu masy ciała w ciągu 7 lat po operacji,
  • 76% pacjentów po rękawowej resekcji żołądka doświadczyło znacznego przyrostu masy ciała w ciągu 6 lat po operacji.

Pod pojęciem „znaczny przyrost masy ciała” kryje się w tym przypadku wzrost o 25% w stosunku do najniższej, osiągniętej po operacji masy ciała. Nie oznacza to więc powrotu do masy ciała sprzed operacji bariatrycznej, ale pokazuje, że jej przyrost jest jak najbardziej możliwy i występuje u części pacjentów. Nie jest to powód do tego, aby uznać operacje bariatryczne za nieskuteczne lub obarczone ryzykiem efektu jo-jo. Jednak świadomość tego, jakie problemy mogą wystąpić w różnych okresach po operacji, jest bardzo ważna, ponieważ umożliwia lepsze przygotowanie i zapobieganie wahaniom masy ciała.

Efekt jo-jo po operacji bariatrycznej – jak go uniknąć?

Kluczem do uniknięcia efektu jo-jo po operacji bariatrycznej jest zmiana nawyków żywieniowych oraz swojego podejścia do diety. Życie po operacji bariatrycznej bardzo się zmienia i wymaga trwałej zmiany stylu życia. To naturalne, że początkowo wszystko może wydawać się przytłaczające, ale zespół medyczny z lekarzem, dietetykiem i psychologiem na czele, jest gotowy pomóc Ci stawić czoła wszystkim wyzwaniom. 

Zdrowy styl życia

O co warto zadbać, aby uniknąć efektu jo-jo po operacji bariatrycznej?

  • Traktuj białko jako priorytetowy makroskładnik. Jest kluczowe, ponieważ chroni masę mięśniową, zapewnia sytość, poprawia rekonwalescencję. Jedzenie posiłków warto zaczynać właśnie od produktów białkowych.
  • Unikaj płynnych kalorii. Słodzone napoje i soki owocowe są niestety bardzo zdradliwe, ponieważ nie sycą nas na długo, nie zawierają białka ani błonnika, a jednocześnie są źródłem wielu kalorii.
  • Jedz powoli. Zaplanuj co najmniej 20-30 minut na jeden posiłek. To pozwala na dotarcie sygnału sytości do mózgu.
  • Trenuj siłowo. To niezbędne, aby odbudować masę mięśniową. Jej odpowiedni poziom jest niezbędny do utrzymania dobrego tempa przemiany materii.
  • Zadbaj też o trening wytrzymałościowy. Pomaga utrzymać wydolność sercowo-naczyniową i spala kalorie. Zaleca się minimum 150 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo (szybki spacer, rower, pływanie).

Wsparcie psychologiczne

W utrzymaniu prawidłowej wagi po operacji bariatrycznej może pomóc również psycholog. Pamiętajmy, że zabieg leczy chorobę otyłościową, ale nie skupia się na bezpośrednich przyczynach, które do niej doprowadziły. A u podstaw schorzenia często leżą zaburzone mechanizmy radzenia sobie ze stresem, czy jedzenie emocjonalne. 

  • Współpraca ze specjalistą pomaga w zmianie nawyków żywieniowych, uczy zarządzania emocjami oraz radzenia sobie w sytuacjach zwątpienia, czy zniechęcenia. 
  • Regularne konsultacje z psychologiem ułatwiają też przepracowanie wzorców żywieniowych i schematów postępowania. 
  • Dodatkowo możesz rozważyć uczestnictwo w grupach wsparcia dla pacjentów bariatrycznych. Pomaga to w wymianie doświadczeń i utrzymaniu motywacji.

Współpraca ze specjalistami

Nie lekceważ też znaczenia regularnych kontroli i spotkań z całym zespołem medycznym. Kontrole u chirurga, dietetyka i psychologa umożliwiają wczesne wykrycie wszelkich problemów oraz szybą interwencję.

Aby pomóc Ci lepiej przygotować się na wszystkie zmiany, które czekają Cię po operacji bariatrycznej przygotowaliśmy też serię artykułów:

Operacja bariatryczna a efekt jojo – podsumowanie

Efekt jo-jo po operacji bariatrycznej jest zdecydowanie mniej powszechny niż po tradycyjnych dietach odchudzających. Jednak przyrost masy ciała po zabiegu jest realnym ryzykiem zwłaszcza w perspektywie długoterminowej. Dlatego warto pamiętać, że operacja to jedynie narzędzie, a największą rolę odgrywa nasz styl życia po operacji. Odpowiednia dieta, regularna aktywność fizyczna i stała współpraca z interdyscyplinarnym zespołem medycznym jest niezbędna do osiągnięcia sukcesu sylwetkowego i zdrowotnego.

Źródła:

  1. Noria S. Weight Regain After Bariatric Surgery: Scope of the Problem, Causes, Prevention, and Treatment, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9906605/ [dostęp: 01.12.2025]
  2. Phuong-Nguyen K. Yoyo Dieting, Post-Obesity Weight Loss, and Their Relationship with Gut Health, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11435324/ [dostęp: 01.12.2025]
  3. Contreras R. Physiological and Epigenetic Features of Yoyo Dieting and Weight Control, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31921275/ [dostęp: 01.12.2025]

Warto też zobaczyć:

Jeśli ten temat jest Ci bliski, poniżej znajdziesz więcej tekstów, które pomagają lepiej zrozumieć leczenie otyłości.

Zobacz wszystko

Umów wizytę

Każda zmiana zaczyna się od rozmowy. Jeśli masz pytania o leczenie, diagnostykę czy wsparcie po operacji – jesteśmy tu, żeby odpowiedzieć.

Szybka rejestracja pierwszej wizyty:

Indywidualna Koordynatorka Pacjenta:

Natalia Dahlke
+48 886 766 748
kontakt@baria3.pl
Pon-pt: 9:00 – 17:00

Rozłóż płatność na lekkie raty!

Zapytaj koordynatora o szczegóły.

    * Pola wymagane