Dlaczego operacja bariatryczna wymaga długoterminowej opieki medycznej i dietetycznej?

Operacja bariatryczna to metoda leczenia otyłości polegająca na chirurgicznym zmniejszeniu objętości żołądka. Rekomendowana jest w szczególności osobom z otyłością II i III stopnia, u których rozwinęły się powikłania takie jak cukrzyca, choroby sercowo-naczyniowe, bezdech senny lub stłuszczeniowe zapalenie wątroby. Mimo że jest to dość powszechny i stosunkowo bezpieczny zabieg wykonywany technikami małoinwazyjnymi (np. laparoskopią), pacjenci powinni być objęci długoterminową, interdyscyplinarną opieką medyczną. Ma to na celu zapewnienie bezpiecznej i szybkiej rekonwalescencji, zmniejszenie ryzyka powikłań pooperacyjnych oraz osiągnięcia zamierzonych efektów związanych z redukcją masy i poprawą zdrowia. 

Opieka medyczna po operacji obejmuje m.in.:

• Współpracę z lekarzem kierującym na operację i wykonującym zabieg. Konsultacje odbywają się regularnie w wyznaczonych terminach i mają na celu ocenę poprawności gojenia się ran poozabiegowych, ogólnego stanu zdrowia oraz samopoczucia. Lekarz zleca również badania kontrolne po operacji bariatrycznej i analizuje ich wyniki. W przypadku dolegliwości bólowych lub innych niepokojących dolegliwości możliwe jest szybkie podjęcie działania i włączenie np. bezpiecznych leków przeciwbólowych. 
  
  
• W trakcie kolejnych konsultacji omawiane są też postępy w redukcji masy ciała. Lekarz jest w stanie ocenić, czy nie postępuje ona zbyt szybko ani zbyt wolno i w razie konieczności może zalecić modyfikację podejmowanych działań. U osób, które przed operacją borykały się z problemami zdrowotnymi, np. cukrzycą, ważne jest też regularne monitorowanie postępów choroby u lekarza prowadzącego, np. diabetologa lub kardiologa. Zdarza się, że operacja bariatryczna znacząco poprawia parametry metaboliczne (np. gospodarkę węglowodanowo-insulinową oraz lipidową), co umożliwia modyfikację dotychczas stosowanego leczenia.

Oprócz lekarza chirurga w zespole bariatrycznym obecni są również lekarze innych specjalizacji, dietetycy i psychologowie. Współpraca kilku specjalistów zapewnia pacjentom kompleksową, holistyczną opiekę, która uwzględnia zarówno aspekty medyczne, jak i psychospołeczne. Indywidualne podejście pozwala na dostosowanie terapii do potrzeb każdego pacjenta i regularne monitorowanie efektów, co zwiększa skuteczność leczenia. Dzięki temu  zespół bariatryczny pomaga nie tylko schudnąć, ale też wprowadzić i utrzymać nowe nawyki oraz znacząco poprawić jakość życia. 

Pacjenci po operacji bariatrycznej powinni być objęci nie tylko opieką medyczną, ale również dietetyczną. Sam zabieg jest pierwszym krokiem w leczeniu otyłości, jednak to od sposobu żywienia, aktywności i stylu życia po operacji w dużej mierze zależy, jak będzie wyglądała redukcja masy ciała i powrót do zdrowia. Dietetyk pomoże w ustaleniu zarówno ilościowych, jak i jakościowych założeń diety, które będą bezpieczne i skuteczne. Podpowie jakich produktów unikać po operacji bariatrycznej oraz jak zminimalizować utratę włosów po operacji bariatrycznej.  Korzyści wynikające z długoterminowej opieki dietetycznej po operacji bariatrycznej to m.in.:

• Zwiększenie skuteczności podejmowanych działań – specjalista dobiera zalecenia indywidualnie do danego pacjenta,
  
  
• Zmniejszenie ryzyka niedoborów pokarmowych – diety niskokaloryczne stosowane po operacji bariatrycznej mogą sprzyjać niedoborom pokarmowym. Współpraca z dietetykiem umożliwia zaplanowanie diety i suplementacji tak, aby zminimalizować to ryzyko,
  
  
• Osiąganie długoterminowych efektów – podczas planowania diety dietetyk bierze pod uwagę nie tylko założenia kliniczne i zdrowotne, ale również preferencje żywieniowe danego pacjenta. Dzięki temu przestrzeganie zaleceń i wprowadzenie nowych nawyków będzie zdecydowanie łatwiejsze, co przełoży się na długotrwałe efekty,
  
  
• Możliwość czerpania wiedzy z zaufanego i pewnego źródła – regularne konsultacje dietetyczne dają możliwość zadawania pytań i rozwiewania wątpliwości w bezpiecznej i przyjaznej atmosferze. Dzięki temu pacjent nie błądzi w informacjach i ma pewność, że podejmowane działania są bezpieczne oraz skuteczne. 
  
  
• Regularne monitorowanie efektów – podczas konsultacji dietetycznych, dietetyk ocenia dotychczasowe postępy i w razie konieczności modyfikuje zalecenia. Dzięki temu postępowanie jest dopasowane do aktualnych potrzeb i możliwości pacjenta.

Warto skorzystać również ze wsparcia fizjoterapeuty lub trenera personalnego, którzy mają doświadczenie w pracy z pacjentami bariatrycznymi. Aktywność fizyczna po zabiegu jest bardzo ważna w celu poprawy stanu zdrowia i redukcji masy ciała. Należy wprowadzać ją jednak stopniowo, uwzględniają indywidualny poziom sprawności. Specjaliści pomogą ustalić plan ćwiczeń tak, aby sprzyjał realizacji celów, a jednocześnie był bezpieczny i możliwy do utrzymania w dłuższej perspektywie czasu. 

Opieka dietetyczna i medyczna to bardzo ważny element w procesie rekonwalescencji, odchudzania i powrotu do zdrowia po operacji bariatrycznej. Jest wskazana dla każdego pacjenta bez względu na wiek, płeć, stan zdrowia czy masę ciała przed zabiegiem. W zależności od indywidualnych potrzeb może mieć nieco inny przebieg i czas trwania. Warto jednak korzystać z regularnych konsultacji i wsparcia medycznego oraz dietetycznego w celu zwiększenia skuteczności zabiegu, osiągnięcia stałych efektów, zmniejszenia ryzyka powikłań okołooperacyjnych i szybkiej rekonwalescencji. 

Wsparcie psychologiczne po operacji bariatrycznej jest równie ważne, co wsparcie dietetyka lub lekarza. Zabieg jest bardzo dużą zmianą, a niektórzy pacjenci określają go również jako „start w nowe życie”. Osoby po operacji bariatrycznej muszą wprowadzić do swojego życia wiele nowych nawyków związanych z odżywianiem, aktywnością fizyczną i stylem życia, co przekłada się również na inne aspekty codziennego funkcjonowania. Wsparcie psychologa pomaga zaadaptować się do zmian i zadbać nie tylko o zdrowie fizyczne, ale również psychiczne. 

Operacja bariatryczna przyczynia się do istotnej poprawy stanu zdrowia, redukcji masy ciała oraz zmniejszenia ryzyka lub lepszej kontroli cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych. Wskazane jest jednak ścisłe monitorowanie pacjentów po zabiegu i zapewnienie długoterminowej opieki medycznej, dietetycznej i psychologicznej. Pomoże to w osiągnięciu i utrzymaniu rezultatów oraz uniknięciu powikłań. Opieka zespołu bariatrycznego jest niezastąpionym narzędziem w walce z nadwagą i otyłością i przyczynia się do poprawy nie tylko zdrowia, ale też jakości życia pacjentów.

Źródła:

1. Wnęk D. Otyłość – przyczyny i konsekwencje, https://www.mp.pl/pacjent/dieta/odchudzanie/wprowadzenie/290855,otylosc-przyczyny-i-konsekwencje [dostęp: 22.01.2025]
2. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2022, https://ptlo.org.pl/resources/data/sections/114/ws_otylosc.pdf [dostęp: 22.01.2025]
3. King Q., Bond D. The Importance of Pre and Postoperative Physical Activity Counseling in Bariatric Surgery, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3529741/#:~:text=The%20American%20Society%20for%20Metabolic,facilitate%20healing%20and%20enhance%20postoperative [dostęp: 22.01.2025]
4. Seelbach C. Postoperative Assessment and Management of Obesity Surgery, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK563131/ [dostęp: 22.01.2025]