Problemy ze snem są powszechnym, a jednocześnie często pomijanym problemem u osób z otyłością. Operacja bariatryczna ma potencjał, aby radykalnie poprawić jakość snu, pozbyć się bezsenności i innych zaburzeń. Więcej przeczytasz w tym artykule.
Czy otyłość wpływa na jakość snu?
Odpowiednia jakość i długość snu jest niezbędna dla zdrowia fizycznego oraz psychicznego. To nieodłączny element zdrowego stylu życia i profilaktyki wielu chorób. Sen wpływa m.in. na pracę układu nerwowego, pokarmowego i gospodarkę hormonalną. Już jedna nieprzespana noc może powodować, że następnego dnia nasz organizm będzie funkcjonował znacznie gorzej. Regularne zaniedbywanie snu, bezsenność, trudności w zasypianiu są związane m.in. z wyższym ryzykiem rozwoju:
- zaburzeń psychiatrycznych;
- chorób neurodegeneracyjnych;
- chorób sercowo-naczyniowych;
- niektórych chorób nowotworowych;
- zaburzeń metabolicznych;
- problemów endokrynologicznych;
- cukrzycy typu 2.
Przeczytaj nasz artykuł „Operacja bariatryczna a cukrzyca – czy diabetyk może skorzystać z zabiegu?”
Jednym z czynników negatywnie wpływających na jakość snu jest choroba otyłościowa. Bardzo często powoduje drastyczne obniżenie jakości snu, które może być związane m.in. z bezdechem sennym. Wpływ ten jest jednak dwukierunkowy.
- Spadek jakości snu może zwiększać ryzyko rozwoju otyłości i nasilać przebieg tej choroby.
- Brak snu powoduje obniżenie wrażliwości tkanek na insulinę, zaburza ośrodek głodu i sytości, a tym samym utrudnia kontrolę masy ciała.
- Po nieprzespanej nocy mamy większą ochotę na słodkie przekąski, nieświadomie zjadamy więcej kalorii i mniej się ruszamy. Powstaje więc tzw. błędne koło.
- Operacja bariatryczna jest interwencją, która, poprzez trwałą i znaczną utratę masy ciała, przerywa ten schemat, dając pacjentom szansę na odzyskanie zdrowego snu.
Wpływ operacji bariatrycznej na sen
Choroba otyłościowa jest jedną z najczęstszych przyczyn problemów ze snem. Operacja bariatryczna, poprzez eliminację podstawowej przyczyny (nadmiernej masy ciała) oraz poprzez zmiany hormonalne i metaboliczne, prowadzi do spektakularnej poprawy jakości snu.
- Zmniejszenie ilości tkanki tłuszczowej wokół dróg oddechowych ułatwia oddychanie podczas snu. Oddech jest niezbędny do regeneracji organizmu.
- Utrata wagi często prowadzi do znacznej poprawy, a nawet całkowitej remisji bezdechu sennego, który ma bardzo negatywny wpływ na jakość snu i regenerację nocną.
- U pacjentów z chorobą otyłościową często występuje choroba refluksowa przełyku, a epizody refluksu potrafią wybudzać w nocy. Utrata wagi redukuje objawy refluksu żołądkowo-przełykowego, co eliminuje fizyczne przyczyny wybudzeń i trudności z zaśnięciem.
- Poprawa insulinowrażliwości i obniżenie przewlekłego stanu zapalnego związanego z nadmiarem tkanki tłuszczowej pomagają uregulować rytm dobowy po operacji bariatrycznej.
- Pacjenci po zabiegu często odczuwają zwiększony poziom energii w ciągu dnia oraz większą chęć i zdolność do podejmowania aktywności fizycznej, co przekłada się na lepszy i głębszy sen w nocy.
Zmniejszenie masy ciała w wyniku operacji bariatrycznej przekłada się na głębszy i bardziej regenerujący sen, co potwierdzają zarówno doświadczenia pacjentów, jak i badania naukowe. W pracy opublikowanej w 2024 roku przez Wyszomirski K. i wsp. wykazano (https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11355848/), że:
- przed operacją bariatryczną 40% pacjentów zgłaszało problem częstego wybudzania się w nocy, a po zabiegu odsetek ten zmniejszył się do 25%;
- operacja bariatryczna redukuje też problem z chrapaniem – przed zabiegiem zgłosiło go 60% pacjentów, a 6 miesięcy po operacji jedynie 38%;
- im większa utrata masy ciała w ciągu 6 miesięcy po operacji, tym większa poprawa w kontekście jakości snu.
Wpływ operacji bariatrycznej na bezsenność
Opisane wyżej zmiany po operacji bariatrycznej sprawiają, że pacjenci po zabiegu są mniej narażeni na rozwój bezsenności. Zdarza się jednak, że w ciągu pierwszych kilku tygodniu po wyjściu ze szpitala i powrocie do domu pojawią się trudności ze snem. Najczęściej jest to etap przejściowy związany z licznymi zmianami, stresem oraz koniecznością przyzwyczajenia się do nowego życia. Ból, dyskomfort czy tkliwość brzucha w pierwszych dobach po operacji również mogą zakłócać sen i utrudniać znalezienie komfortowej pozycji.
Przeczytaj nasz artykuł „Ból po operacji bariatrycznej – kiedy jest normalny, a kiedy należy zgłosić się do lekarza”?
To normalne, że część pacjentów może doświadczyć krótkotrwałej bezsenności lub wybudzeń w pierwszych tygodniach po operacji, dlatego warto być na to przygotowanym. Co możesz zrobić, aby temu zapobiec?
- Wprowadź regularną, umiarkowaną aktywność fizyczną w ciągu dnia. Ruch powoduje zmęczenie i sprzyja głębszemu snu. Unikaj jednak intensywnych ćwiczeń tuż przed snem, aby nie pobudzać i nie stymulować nadmiernie układu nerwowego.
- Postaraj się utrzymać stałe pory snu i wstawania, zarówno w tygodniu, jak i w weekendy.
- Ogranicz ekspozycję na światło niebieskie przed pójściem spać i unikaj scrollowania telefonu w łóżku.
- W sypialni powinna panować zasada 3C, czyli cicho, ciemno, chłodno.
- Unikaj jedzenia na 2 godziny przed snem, aby nie obciążać przewodu pokarmowego.
- Upewnij się, że spożywasz wystarczającą ilość białka w ciągu dnia, co stabilizuje poziom cukru we krwi i minimalizuje nocne wybudzenia spowodowane hipoglikemią lub głodem.
- Ogranicz spożycie kofeiny, zwłaszcza w drugiej połowie dnia. Wielu osobom wydaje się, że nie wpływa to na tempo zaśnięcia. Pamiętaj jednak, że nawet jeśli bez problemu zasypiasz po kawie, jakość snu jest znacząco obniżona.
Choć operacja radykalnie poprawia sen, sam okres pooperacyjny może nieść pewne tymczasowe wyzwania. Powyższe wskazówki pomogą Ci zmniejszyć ryzyko ich wystąpienia, ale pamiętaj, że po operacji czeka Cię nowe życie, do którego będziesz stopniowo się przyzwyczajać. Zmiany wymagają czasu, cierpliwości i wyrozumiałości.
- Jeśli problemy ze snem są bardzo dokuczliwe, utrzymują się dłużej niż 2-3 tygodnie, negatywnie wpływają na Twoje funkcjonowanie, skonsultuj się ze swoim zespołem terapeutycznym.
- Lekarz, dietetyk i psycholog wspólnie ocenią możliwe przyczyny i zaproponują skuteczne dla Ciebie rozwiązania.
- Z większością problemów ze snem można sobie poradzić, dlatego warto prosić o pomoc i zgłaszać wszystkie niepokojące objawy.
Przeczytaj nasz artykuł „Jak radzić sobie z lękiem przed operacją bariatryczną? Porady dla pacjentów”?
Operacja bariatryczna a sen – podsumowanie
Operacja bariatryczna prowadzi do poprawy niemal każdego aspektu zdrowia pacjenta z chorobą otyłościową. Znaczna utrata masy ciała wiąże się z remisją obturacyjnego bezdechu sennego u większości pacjentów, eliminuje dyskomfort fizyczny i refluks, a także normalizuje też gospodarkę hormonalną. To wszystko wspomaga głębszy i bardziej regenerujący sen.
Źródła:
- Wyszomirski K. Sleep Quality and Bariatric Surgery—Can We Treat Sleep Disturbances and Insomnia in Patients with Obesity with Laparoscopic Sleeve Gastrectomy?, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11355848/ [dostęp: 21.11.2025]
- Paśnik K. Powikłania po operacjach bariatrycznych, https://podyplomie.pl/chirurgia/15964,powiklania-po-operacjach-bariatrycznych#:~:text=nast%C4%99pstwa%20przeprowadzonej%20operacji%20%E2%80%93%20zaburzenia%20wch%C5%82aniania,utraty%20masy%20cia%C5%82a%20po%20operacji. [dostęp: 21.11.2025]
